“แม่นากพระโขนง” คือหนึ่งในตำนานผีไทยที่โด่งดังที่สุด เรื่องราวของหญิงสาวผู้ตายทั้งกลม แต่ด้วยความรักที่มีต่อสามีมากล้น จึงยอมกลายเป็นวิญญาณเฝ้ารอ ณ เรือนริมคลองพระโขนง ตำนานนี้ถูกเล่าขานสืบต่อกันมากว่าร้อยปี และกลายเป็นสัญลักษณ์ของ “รักข้ามภพ” ในวัฒนธรรมไทย
ที่มาของตำนาน

เชื่อกันว่าเรื่องราวเกิดขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 4 ย่านพระโขนง กรุงเทพฯ นางนากเป็นภรรยาของนายมาก เมื่อสามีถูกเกณฑ์ไปเป็นทหาร นางที่กำลังตั้งครรภ์ก็เสียชีวิตขณะคลอดบุตร ด้วยความอาลัยรักที่ยังผูกพัน วิญญาณของนางจึงไม่ยอมไปผุดไปเกิด แต่คงสภาพราวกับยังมีชีวิต รอคอยวันที่สามีจะกลับมา
ฉากจดจำ: มือที่ยื่นยาวใต้ถุนเรือน
ตอนที่ตราตรึงที่สุดของตำนาน คือขณะที่นางนากตำน้ำพริก แล้วทำมะนาวหล่นลอดใต้ถุนเรือน นางเผลอยื่นมือยาวลงไปเก็บ จนนายมากเห็นและรู้ความจริงว่าภรรยาที่อยู่ด้วยนั้นคือผี เหตุการณ์นี้กลายเป็นภาพจำที่ถูกนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์และละครนับครั้งไม่ถ้วน
จากผีดุสู่ย่านากผู้ศักดิ์สิทธิ์
ปลายเรื่องเล่ากันว่า สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี) เป็นผู้ปราบและโปรดวิญญาณนางนากให้สงบ ปัจจุบันมี “ศาลย่านาก” ที่วัดมหาบุศย์ ซึ่งผู้คนยังคงไปกราบไหว้ขอพร โดยเฉพาะเรื่องความรัก การคลอดบุตร และการเสี่ยงโชค ตำนานผีดุจึงแปรเปลี่ยนเป็นที่พึ่งทางใจของผู้ศรัทธา
ตำนานนี้เรียบเรียงจากเรื่องเล่าพื้นบ้านหลายสำนวน อาจแตกต่างกันไปตามท้องถิ่นและยุคสมัย




